Czas naświetlania czyli migawka w fotografii

Kontynuując tematykę fotografii na naszym Tech_Blogu poszerzymy dzisiaj Waszą wiedzę o temat czasu naświetlania. Po przysłonie jest to kolejny parametr wpływający na wygląd fotografii.

Kto przegapił artykuł o przysłonie może zaległości nadrobić tutaj: Przysłona fotograficzna.

 

| Zacznijmy jednak od migawki

Migawka to część aparatu fotograficznego, która odpowiada za to przez jak długi czas światło będzie padało na materiał światłoczuły (aparaty analogowe) lub matrycę światłoczułą (aparaty cyfrowe). Znajduje się ona w korpusie aparatu pomiędzy obiektywem a matrycą. Taki układ stosowany jest w bezlusterkowcach. W popularnych lustrzankach migawka montowana jest za lustrem, a przed matrycą.

Najpopularniejszą mechaniczną migawką jest tzw. migawka szczelinowa. Składa się ona z dwóch tzw. kurtyn – przedniej i tylnej, które przesuwając się, w zależności od konstrukcji, w pionie lub poziomie tworzą szczelinę przez którą wpada światło na matrycę.

 

migawka

Działanie matrycy szczelinowej w zależności od długości czasu naświetlania. Od lewej długi czas naświetlania, prawa – krótki czas naświetlania.

 

Każdy słyszał jak „klikają” aparaty fotograficzne. To właśnie odgłosy pracującej migawki. Pół biedy jak fotografowie robią zdjęcia w plenerze, imprezach, koncertach itp. Gorzej odbiera się takie „klikanie” gdzie okoliczności imprezy wskazują na zachowanie ciszy. I co wtedy ? Jak to co, mamy XXI wiek, a większość nowych, szczególnie bezlusterkowców, posiada migawki elektroniczne, które są całkowicie bezgłośne.

 300px Pentax super me open backDziałanie migawki na przykładzie lustrzanki Pentax; w momencie otwarcia migawki ruchome lustro podnosi się i zasłania matówkę, przez co w wizjerze nie widać obrazu.

250px MigawkaSzczelinowaMigawka szczelinowa

Obecne migawki w aparatach potrafią być bardzo szybkie. Dla przykładu taki Sony A7 III w trybie zdjęć seryjnych potrafi użyć migawki 10 razy w ciągu sekundy czyli w ciągu sekundy zrobi 10 zdjęć.

 

| Oznaczenia, sposób zapisu

Wiemy już jak fizycznie odbywa się naświetlanie matrycy przez migawkę, ale jak określamy jak długo migawka ma być otwarta ? W fotografii, a także w filmie przyjęło się, że czas otwarcia migawki oznacza się po prostu w sekundach. Będą to pełne sekundy lub też jej części dziesiętne i setne. W praktyce wygląda to tak, że czas otwarcia migawki 2 oznacza że matryca będzie oświetlana przez 2 sekundy, a np. 1/100 będzie oznaczało, że światło na matrycę będzie padało 1/100 sekundy.

 

| Jak korzystać z czasu naświetlania ?

Ustawiając czas naświetlania należy pamiętać, że im czas otwarcia migawki będzie dłuższy tym więcej światła dotrze do matrycy i tym samym zdjęcie będzie jaśniejsze i odwrotnie jeżeli ustawimy krótki czas zdjęcie będzie ciemniejsze.

Szkopuł w tym, że parametr należy tak ustawić, aby zdjęcie nie było prześwietlone lub niedoświetlone. Czas otwarcia migawki można kompensować poprzez odpowiednie ustawienia przysłony i/lub ustawienie czułości (ISO).

Prawidłowe ustawienie czasu otwarcia migawki ma szczególne znaczenie wtedy kiedy chcemy zaakcentować, pokazać na zdjęciu ruch lub też „zamrozić” obiekt będący w ruchu.

Zacznijmy od drugiej sytuacji. Fotografujemy zawody sportowe. Szybko poruszający się zawodnicy lub co gorsza pojazdy, dosłownie migają nam przed oczami. Jak uchwycić ostry nieporuszony obraz ? Pomijając panujące warunki oświetleniowe, ustawienia przysłony oraz ISO czas otwarcia migawki musi być maksymalnie krótki. Zazwyczaj, oczywiście w zależności od szybkości poruszających się obiektów, stosuje się czasy 1/300, 1/500, a także 1/2000 i 1/4000 s.

Truck with motion blurTaki efekt uzyskamy utrzymując poruszający się obiekt w kadrze oraz stosując czas naświetlania o wartościach 1/30 lub 1/60s

Natomiast gdy chcemy uwidocznić na zdjęciu ruch, lub też warunki oświetleniowe nie są najlepsze będziemy korzystać z dłuższych czasów otwarcia migawki.

Długiego czasu naświetlania będziemy używali podczas zdjęć nocnych i w astrofotografii. Umożliwiamy wtedy dotarcie większej ilości światła do matrycy. Robiąc np. zdjęcia rozgwieżdżonego nieba z czasem otwarcia migawki np. 60 sekund możemy uzyskać efekt pozornego ruchu gwiazd.

Podobny efekt możemy uzyskać fotografując z dłuższym czasem naświetlania przejeżdżające nocą samochody, które na zdjęciu stworzą biało czerwone smugi świateł. Ciekawym efektem jaki można uzyskać fotografując z długim czasem naświetlania jest tak zwane „malowanie światłem”.

E17 lange sluitertijdDługi czas naświetlania powoduje rozmycie świateł przejeżdżających samochodów.

Stars Circle La SillaEfekt pozornego ruchu gwiazd uzyskany poprzez zastosowanie długiego czasu otwarcia migawki. By ESO/A.Santerne - http://www.eso.org/public/images/potw1527a/, CC BY 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=41398224

Sparklers with a slow shutter speed"Malowanie światłem" - By Adam.J.W.C. - Own work, CC BY 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=5725101

 
| Uwaga niebezpieczeństwo !

Co jest niebezpiecznego w ustawieniach migawki ? Zdarza się, a szczególnie początkującym fotografom, niepoprawne ustawienie czasu naświetlania (zbyt długi czas) co powoduje, że nawet zdjęcia robione w sprzyjających warunkach oświetleniowych są po prostu poruszone i tym samym rozmazane – takie zdjęcie ląduje zasadniczo w koszu.

Powyższa sytuacja zdarzy się jeżeli fotografujemy „z ręki”. Wszelkie poruszenia zdjęć możemy wyeliminować montując aparat na statywie, lub stosując się do zasady, która mówi, że aby zdjęcie było nieporuszone należy zastosować taki czas otwarcia migawki, który będzie odwrotnością długości ogniskowej obiektywu. I tak, jeżeli używamy obiektywu o długości ogniskowej 50 mm to minimalny czas naświetlania będzie wynosił 1/50 s.

Jednakże w praktyce nie zawsze się to sprawdza. Bo wyobraźmy sobie, że na aparacie mamy obiektyw ustawiony na 24 mm to wedle przytoczonej zasady czas naświetlania musiałby być ustawiony na 1/30 s. Gwarantuję, że robiąc zdjęcia na weselu tańczącym gościom z takimi ustawieniami wszystkie zdjęcia będą poruszone.

Na zakończenie należy stwierdzić, że czas naświetlania zdjęcia to bardzo ważny parametr, który może spowodować, że zdjęcie będzie poprawne, piękne lub też będzie nadawało się do wyrzucenia. Prawidłowo ustawiona migawka jest też w pewnym sensie kreatorem obrazu, jaki rejestrujemy, lub też jaki chcemy uzyskać.
Dlatego warto ćwiczyć i eksperymentować. Praktyka czyni mistrza – powodzenia.


Drukuj   E-mail
© 2019 InsertMultimedia.