davinci_resolve_14_edit

Montaż - co to takiego ? cz. 1

Każdy zapewne słyszał o montażu filmów i na czym mniej więcej ten proces polega. Wielu odpowie że to wycinanie i sklejanie poszczególnych scen i na pewno mają rację, ale tak naprawdę to o wiele więcej. Montaż jest jednym z najważniejszych etapów powstawania filmów bo właśnie w montażowni nadaje się filmowi jego charakter, buduje napięcie, tworzy akcję.

| DEFINICJA I TROCHĘ HISTORII

Definicji montażu jest wiele, praktycznie każdy montażysta określa to we własny specyficzny sposób np.:

  • Montaż to wycinanie niepotrzebnych fragmentów. – Walter Murch
  • Montaż to wybieranie najlepszych fragmentów. – Krzysztof Szpetmański
  • W montażu film rodzi się po raz trzeci i definitywny. Zwykle otrzymujemy pytanie, kto w tym montażu decyduje ? W dobrych filmach decyduje materiał, a reżyser i montażysta swoją wrażliwością są tylko służącymi sztuki. – Michał Leszczyłowski
  • Biegłość w montażu uzyskuje się uruchamiając wyobraźnię, intuicję, empatię po to, by umiejętnie sterować uwagą i emocjami widza i stworzyć świat, w który widz zechce uwierzyć. – Milenia Fiedler
  • Dla mnie montaż jest zderzeniem, a ze zderzenia dwóch czynników powstaje myśl. – Siergiej Eisenstein

Na potrzeby tego artykułu posłużmy się Wikipedią.

Montaż filmowy – techniczna operacja filmowa polegająca na połączeniu co najmniej dwóch kadrów (a dokładniej dwóch oddzielnych ujęć), przy którym ostatni kadr ujęcia poprzedzającego zostaje sklejony z pierwszym kadrem kolejnego ujęcia. Montaż stanowi istotny kreatywny wkład w finalne dzieło filmowe i jest bezpośrednio związany ze zdjęciami i reżyserią.

Definicja mówi o sklejaniu bo tak to do niedawna się odbywało. Na stole montażowym nieodzownym było narzędzie do przecinania taśmy filmowej i taśma klejąca.

Praca na takim stole montażowym wymagała niesamowitej cierpliwości i skupienia. Po błędnym przycięciu kliszy nie można było zrobić "Cofnij". Znalezienie właściwego kadru, zaznaczenie miejsca cięcia, właściwe wycięcie zbędnych klatek i ponowne sklejenie taśmy filmowej to nie lada wyzwanie.

System montażu liniowego
System montażu liniowego

Po pojawieniu się pierwszych kamer nagrywających na wszelkiego rodzaju taśmach magnetycznych koniecznym była zmiana podejścia do kwesti montażu materiałów nagranych na popularnie zwanych kasetach video. Powstał system montażu tzw. liniowego. W wielkim uproszczeniu polegał on na tym, że przegrywano wybrane ujęcia z jednego magnetowidu na drugi. Bardziej rozbudowany system wymagał dwóch magnetowidów podających i jednego nagrywającego. Taki sposób montażu nie pozwalał na wiele i żeby bardziej uatrakcyjnić film wykorzystywano inne urządzenia. Na przykład, aby dodać jakieś efektowne przejścia pomiędzy ujęciami wykorzystywano mikser video, do dodania napisów stosowano edytor napisów. W czasach kiedy pojawiły się pierwsze mikrokomputery domowe jak np. Sinclair ZX Spectrum można było generować na nich prostą grafikę i  takie kompozycje i napisy nagrywać jako np. czołówkę do filmu.

System liniowy miał jednak wiele wad.  Główną wadą był brak możliwości dodkonywania większych zmian w "montowanym" materiale. Dodanie lub wymiana jakiegoś ujęcia lub grupy ujęć powodowała konieczność nagrywania finalnego materiału od początku. Warto wspomnieć o marnej precyzji montażu liniowego. Profesjonalny montaż można było przeprowadzić na dedykowanym, specjalistycznym sprzęcie, na który montażysta amator mógł popatrzeć jedynie w telewizji.

 

|DLACZEGO MONTAŻ JEST TAKI WAŻNY ?

To, że w produkcję filmu zaangażowanych jest mnóstwo osób nie trzeba nikogo przekonywać. Są mniej ważne osoby, ale jest też scenarzysta, który napisał scenariusz do filmu, jest reżyser odpowiedzialny między innymi za dobór aktorów i dbałość o to, aby zagrali oni swoje role jak najlepiej, zadaniem operatora kamery jest filmowanie poszczególnych scen, a montażysta ? Jego zadaniem jako montżysty filmowego  jest wyłuskanie z ogromu nakręconego materiału tych ujęć i scen, które będą najcenniejsze dla widza. Montażyście, często niedocenianemu, powierza się takie wykreowanie filmu, aby tworzył harmonijną całość, bez widz nie musiał zastanawiać się w której części filmu się znajduje.

Swego czasu montażysta Frank J. Urioste, odpowiedzialny między innymi za montaż tytułów takich jak „Bitwa o Midway”, „Conan Niszczyciel”, „Pamięć absolutn”, „Nagi instynkt” czy seria „Zabójcza broń” powiedział:

Jeśli widz podczas oglądania filmu zauważa montaż i łapie się na tym, że o tym myśli, wtedy coś jest z tym montażem nie tak

Oczywiście nie zostawia się montażysty samemu sobie i jego wyobrażeniu o montowanym filmie bo jest on przecież ograniczony scenariuszem oraz nagranym materiałem filmowym. Pierwotnie robi się montaż zgrubny, który daje ogólny zarys filmu i daje podstawę do dalszej edycji. Kolejnym etapem jest montaż szczegółowy podczas którego "dopieszcza się materiał" wycinając, dodając lub przedkładając ujęcia w różne momenty filmu. Montaż poważnego filmu kinowego może trwać bardzo długo, szczególnie wtedy gdy na planie realizowano do każdej scen po kilka lub kilkanaście dubli, albo nagrywano sceny z kilku kamer. Zdaża się również tak, że zbyt mała ilość nagranego materiału nie bardzo daje montażyście jakiekolwiek pole manewru. Obecnie, by przyspieszyć pojawienie się filmu na ekranach kin, montaż wykonywany jest praktycznie równolegle do nagrań. Po zakończonym dniu na planie do akci wkracza montażysta i to co zostało danego dnia utrwalno jest już montowane. Taki sposób montażu realizuje się w trakcie zdjęć do powstającego właśnie filmu "Dywizjon 303".


|
MONTAŻ NIELINIOWY

Na początku sprawdźmy co w temacie ma do powiedzenia ciocia Wikipedia

Montaż nieliniowy – montaż materiału obrazowego i dźwiękowego przy użyciu komputera, umożliwiający dostęp do każdego fragmentu materiału w dowolnym momencie pracy nad nim. Nieliniowy montaż w postprodukcji filmowej i telewizyjnej jest obecnie najbardziej popularną metodą montażu takich materiałów. Dźwięk lub obraz jest zapisywany w postaci cyfrowej na twardym dysku, gdzie może być opracowany w edytorze wideo lub audio. W porównaniu z metodą montażu liniowego daje znacznie większą swobodę w dostępie do dowolnego miejsca materiału, pozwala zarządzać projektami i tworzyć nowe wersje bez modyfikowania oryginalnych.

W obecnych czasach chyba nikt nie montuje inaczej. Wysoki stopień zkomputeryzowania tego procesu spowodował, że montaż, może oprócz profesjonalnych produkcji bo tam mają bardzo wąskie specjalizacje,  nie jest już tylko cięciem i sklejaniem materiału źródłowego według pewnej koncepcji. W takiej profesji  jak nasza trzeba być przede wszystkim montażystą, ale też kolorystą, edytorem dźwięku, grafikiem komputerowym oraz coraz częściej "specem" ;) od efektów specjalnych nie wspominając o tak oczywistej rzeczy jak wręcz perfekcyjna znajomość przynajmniej jednego programu edycyjnego, graficznego oraz programu do efektów fx.

W drugiej części tego artykułu uchylę rąbka tajemnicy i przedstawię czym i jak montujemy czyli poprostu dowiecie się jak powstają nasze filmy.


Drukuj   E-mail